Slaapapneu (OSAS): oorzaken, symptomen en behandeling
Patiënt in regio Den Haag, Zoetermeer, Delft, Rijswijk, Leidschendam-Voorburg, Pijnacker-Nootdorp, Gouda, Waddinxveen of Alphen aan den Rijn?
U kunt direct terecht bij MKA Clinics Zoetermeer, onze zusterkliniek voor MRA-behandeling in Zuid-Holland.
Slaapapneu, voluit obstructief slaapapneusyndroom (OSAS), is een slaapstoornis waarbij de ademhaling tijdens de slaap herhaaldelijk stokt. Meer dan 600.000 Nederlanders hebben slaapapneu, en een groot deel van hen weet dat niet. Bij MRA Specialisten in Rotterdam en Hoofddorp behandelen wij slaapapneu met een MRA (Mandibulair Repositie Apparaat). Op deze pagina leest u wat er ’s nachts gebeurt, welke klachten erbij horen, hoe de diagnose wordt gesteld en welke behandelingen er zijn.
Wat is slaapapneu?
Bij obstructief slaapapneu raken de weefsels in de keel tijdens de slaap zo ontspannen dat de luchtweg vernauwt of volledig dichtvalt. De ademhaling stopt dan tijdelijk. Naast die volledige ademstop (apneu) bestaat de gedeeltelijke vernauwing, de hypopneu: de luchtstroom neemt sterk af zonder helemaal te stoppen, met een daling van het zuurstofgehalte tot gevolg. Beide tellen mee in de AHI, de index waarmee de ernst wordt uitgedrukt.
Naast obstructief slaapapneu bestaat centraal slaapapneu, waarbij de hersenen de ademprikkel tijdelijk niet afgeven. Dat is een ander ziektebeeld met een andere behandeling, en het komt veel minder vaak voor.
Wat gebeurt er ’s nachts?
De keten verloopt telkens hetzelfde. De spieren ontspannen, de tong zakt naar achteren, de luchtweg vernauwt. Passeert de lucht die vernauwing, dan gaan de weefsels trillen, dat is snurken. Sluit de luchtweg af, dan stopt de luchtstroom en daalt het zuurstofgehalte in het bloed. Het lichaam reageert daarop met een korte wekreactie: de spierspanning schiet omhoog, de luchtweg gaat open, vaak met een snurk of een naar adem happen.
Van die wekreacties merkt u zelf meestal niets, ze zijn te kort om herinnerd te worden. Maar ze onderbreken wel telkens de diepe slaap en de droomslaap. Bij ernstige slaapapneu gebeurt dit tientallen keren per uur, de hele nacht door. Daardoor slaapt u misschien acht uur, maar bent u toch niet uitgerust. Tegelijk krijgen hart en bloedvaten steeds opnieuw een piek in bloeddruk en hartslag te verwerken.
Symptomen van slaapapneu
’s Nachts
Luid en onregelmatig snurken, hoorbare ademstops (vaak opgemerkt door de partner), naar adem happen of wakker schrikken, onrustig slapen en woelen, nachtelijk zweten, en herhaald opstaan om te plassen.
Overdag
Vermoeidheid die niet overgaat met extra slaap, moeite met concentreren, vergeetachtigheid, prikkelbaarheid of somberheid, ochtendhoofdpijn, een droge mond of keelpijn bij het wakker worden, en verminderd libido.
Minder bekende klachten
Slaapapneu wordt vaak gemist omdat de klachten niet meteen aan de nacht doen denken. Denk aan een bloeddruk die ondanks medicatie moeilijk instelbaar blijft, hartritmestoornissen zoals boezemfibrilleren, maagzuur dat vooral ’s nachts speelt, of in slaap vallen bij passieve bezigheden zoals televisiekijken of een vergadering.
Waarom slaapapneu bij vrouwen vaak later wordt herkend
Slaapapneu geldt als een mannenaandoening, en dat beeld werkt tegen vrouwen. Vrouwen melden vaker klachten die niet in het klassieke plaatje passen: aanhoudende moeheid, slapeloosheid en moeite met doorslapen, ochtendhoofdpijn, somberheid, angstklachten of prikkelbaarheid. Snurken wordt door vrouwen minder vaak gemeld. Het risico neemt bovendien toe na de menopauze. Het gevolg is dat bij vrouwen eerder aan overbelasting, burn-out of somberheid wordt gedacht dan aan een slaapstoornis, en dat de diagnose gemiddeld later wordt gesteld. Herkent u zich hierin, bespreek dan expliciet met uw huisarts of een slaaponderzoek zinvol is.
Risicofactoren
- Anatomie: een van nature nauwe keel, grote amandelen, een lange huig, een terugwijkende of kleine onderkaak, een grote tong.
- Overgewicht: vetweefsel rond hals en keel vernauwt de luchtweg.
- Leeftijd en geslacht: het risico stijgt met de leeftijd en is bij mannen hoger, al loopt dat verschil na de menopauze terug.
- Leefstijl: alcohol in de avond, roken, slaapmiddelen en spierverslappers ontspannen de keelspieren extra.
- Slaaphouding: op de rug slapen verergert de klachten bij veel patiënten; bij sommigen komen de ademstops zelfs uitsluitend in rugligging voor.
- Erfelijkheid: slaapapneu komt in families voor, via de bouw van gezicht en keel.
- Aandoeningen: onder meer een trage schildklier, boezemfibrilleren en moeilijk instelbare hoge bloeddruk gaan er vaker mee samen.
Wat als slaapapneu onbehandeld blijft?
Hart en bloedvaten
De combinatie van herhaalde zuurstofdalingen en wekreacties belast het hart- en vaatstelsel. Onbehandelde slaapapneu kan samenhangen met hoge bloeddruk die moeilijk instelbaar blijft, met hartritmestoornissen en met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. Ook diabetes type 2 komt er vaker mee samen. Behandeling neemt dat risico niet in één keer weg, maar het wegnemen van de nachtelijke belasting is bij deze aandoeningen een reële winst.
Vermoeidheid en concentratie
Doordat de diepe slaap steeds wordt onderbroken, blijft het herstel uit. Dat uit zich overdag in slaperigheid, tragere reacties, moeite met plannen en onthouden, en een kortere lont. Veel patiënten schrijven dat jarenlang toe aan drukte of leeftijd.
Verkeersveiligheid
Slaperigheid achter het stuur verlengt de reactietijd. Onbehandelde slaapapneu gaat gepaard met een verhoogd risico op verkeersongevallen. Rijdt u beroepsmatig, bespreek dit dan met uw behandelend arts.
Hoe wordt slaapapneu vastgesteld?
De diagnose wordt gesteld met een slaaponderzoek, niet op basis van klachten alleen. Uw huisarts kan u doorverwijzen naar een longarts, KNO-arts of slaapcentrum. Er zijn twee vormen:
- Polygrafie: een beperkt onderzoek dat u thuis in uw eigen bed doet, met sensoren voor luchtstroom, ademhalingsbewegingen, zuurstofgehalte, hartslag en lichaamshouding.
- Polysomnografie: een uitgebreider onderzoek, meestal in een slaapcentrum, waarbij ook hersenactiviteit, oogbewegingen en spierspanning worden gemeten. Hiermee zijn de slaapstadia zelf te beoordelen.
De AHI: hoe de ernst wordt uitgedrukt
De AHI (Apneu-Hypopneu Index) geeft het gemiddelde aantal ademstops en gedeeltelijke vernauwingen per uur slaap:
| AHI | Classificatie |
|---|---|
| 5–15 | Lichte slaapapneu |
| 15–30 | Matige slaapapneu |
| > 30 | Ernstige slaapapneu |
De AHI is een belangrijk getal, maar niet het hele verhaal. Ook de mate waarin het zuurstofgehalte daalt, hoeveel klachten u overdag heeft en of de ademstops vooral in rugligging optreden, wegen mee in de keuze van de behandeling.
Belangrijk: MRA Specialisten stelt zelf geen diagnose. Wij behandelen op basis van een verwijzing met een vastgestelde OSAS-diagnose.
Behandelopties bij slaapapneu
MRA (Mandibulair Repositie Apparaat)
Een op maat gemaakte beugel die de onderkaak ’s nachts licht naar voren houdt, waardoor de luchtweg ruimer blijft. In de volksmond heet dit een snurkbeugel. Geldt bij lichte tot matige slaapapneu als een volwaardige eerstelijnsbehandeling en is ook een optie bij CPAP-intolerantie. Voordelen: klein, stil, reisvriendelijk en doorgaans trouwer gedragen dan CPAP. Beperkingen: bij ernstige slaapapneu is het effect gemiddeld kleiner dan van CPAP, er is een wenperiode, en op termijn kan de tandstand licht veranderen. Alle details staan op MRA beugel.
CPAP
Een apparaat dat via een neus- of gezichtsmasker een continue luchtdruk geeft die de luchtweg openhoudt. Bij ernstige slaapapneu is dit de behandeling met het sterkste effect op de AHI. De beperking zit in het volhouden: een deel van de gebruikers stopt wegens maskerongemak, droge slijmvliezen, geluid of de onhandigheid op reis. Zie CPAP-alternatief.
Positietherapie
Wanneer de ademstops vrijwel uitsluitend in rugligging optreden, kan een slaappositietrainer helpen. Een klein apparaatje op borst of rug geeft een trilsignaal zodra u op uw rug draait. Werkt alleen bij deze specifieke groep.
Gewichtsverlies en leefstijl
Bij overgewicht kan gewichtsverlies de AHI aanzienlijk verlagen. Verder helpen: geen alcohol in de uren voor het slapen, stoppen met roken, terughoudend zijn met slaapmiddelen en een regelmatig slaapritme. Zinvolle maatregelen, maar ze werken langzaam en zijn zelden voldoende als enige behandeling bij matige of ernstige slaapapneu.
Chirurgie
Ingrepen aan neus, amandelen of zacht gehemelte kunnen bij specifieke anatomische afwijkingen zinvol zijn, maar hebben bij volwassenen met OSAS een wisselend resultaat. Een verdergaande chirurgische optie is een bimaxillaire osteotomie, waarbij boven- en onderkaak naar voren worden verplaatst en de luchtweg blijvend ruimer wordt. MRA Specialisten is een MRA-kliniek met een kaakchirurg in het team, zodat naast MRA-behandeling ook een bimaxillaire osteotomie als behandeloptie overwogen kan worden. Zie kaakoperatie bij slaapapneu.
Welke behandeling past bij welke situatie?
- Lichte slaapapneu (AHI 5–15): MRA is doorgaans de eerste keus, zeker bij snurkklachten en een terugwijkende onderkaak. Bij overgewicht loont het om gewichtsverlies tegelijk aan te pakken.
- Matige slaapapneu (AHI 15–30): MRA en CPAP zijn beide reële opties. Het gemiddelde effect van CPAP op de AHI is groter, maar het masker wordt over het algemeen minder goed verdragen. Uw voorkeur telt hier zwaar mee.
- Ernstige slaapapneu (AHI > 30): CPAP is eerste keus. Lukt dat niet, dan is een MRA een verdedigbaar alternatief, eventueel in combinatie met positietherapie of gewichtsverlies.
- Positie-afhankelijke slaapapneu: positietherapie, al dan niet naast een MRA.
- Snurken zonder slaapapneu: een MRA is effectief, maar wordt niet vergoed uit de basisverzekering.
Een behandeling die niet wordt gedragen, werkt niet. Dat is een belangrijke afweging bij deze keuze.
Behandeling bij MRA Specialisten
Wij zijn volledig gespecialiseerd in MRA-behandeling en hebben vestigingen in Rotterdam (Gedempte Zalmhaven 999) en Hoofddorp (Diamantlaan 15). Ons team telt 5 NVTS-geaccrediteerde behandelaren; maak kennis via ons team. Bij ons wordt u altijd gezien door een NVTS-geaccrediteerde behandelaar. De intake en beetregistratie worden uitgevoerd volgens de geldende NVTS-richtlijnen.
Het traject bestaat uit intake en gebitsbeoordeling, een digitale scan of afdruk met beetregistratie, vervaardiging op maat, plaatsing met instructie, en daarna periodieke controles. De volledige gang van zaken staat op hoe werkt het.
Vergoeding en kosten
Bij slaapapneu met een AHI van 5 of hoger en een geldige verwijzing wordt de MRA vergoed uit de basisverzekering. U betaalt uw eigen risico, in 2026 €385. Voor snurken zonder vastgestelde slaapapneu bestaat geen vergoeding uit de basisverzekering; die behandeling kost bij ons maximaal €1.064,11 (2026) all-in. De tarieven per verrichting staan op vergoeding.
Veelgestelde vragen over slaapapneu
Hoe weet ik of ik slaapapneu heb?
Zekerheid geeft alleen een slaaponderzoek. Aanwijzingen zijn luid snurken met hoorbare ademstops, wakker schrikken met naar adem happen, aanhoudende vermoeidheid ondanks voldoende uren slaap, ochtendhoofdpijn en moeilijk instelbare bloeddruk. Bespreek deze klachten met uw huisarts en vraag om een verwijzing.
Is snurken hetzelfde als slaapapneu?
Nee. Snurken is geluid door trillende weefsels in een vernauwde luchtweg; bij slaapapneu valt de luchtweg daadwerkelijk (deels) dicht en stokt de ademhaling. Veel mensen snurken zonder slaapapneu. Omgekeerd komt slaapapneu ook voor bij mensen die weinig snurken.
Kan slaapapneu vanzelf overgaan?
Doorgaans niet. Bij duidelijk gewichtsverlies kan de AHI wel flink dalen. Zonder zo’n verandering blijft slaapapneu meestal bestaan of neemt hij met de jaren toe.
Krijg ik een MRA of moet ik eerst CPAP proberen?
Dat hangt af van de ernst. Bij lichte tot matige slaapapneu is een MRA een erkende eerste keus; u hoeft dan niet eerst CPAP te proberen. Bij ernstige slaapapneu is CPAP doorgaans eerste keus en komt een MRA in beeld als u CPAP niet verdraagt. Uw verwijzer bepaalt dit samen met u.
Hoe lang duurt het voordat ik verschil merk?
Veel patiënten merken al in de eerste weken dat het snurken afneemt en dat zij minder onrustig slapen. Of de ademstops voldoende zijn afgenomen, blijkt uit een controlemeting na afronding van de titratie.
Wordt de behandeling vergoed?
Bij een vastgestelde slaapapneu (AHI ≥ 5) met verwijzing wordt de MRA vergoed uit de basisverzekering; u betaalt het eigen risico van €385 (2026). Snurken zonder slaapapneu wordt niet vergoed.
Afspraak maken
Heeft u een verwijzing met een OSAS-diagnose en wilt u weten of een MRA voor u geschikt is? Neem contact op met MRA Specialisten in Rotterdam of Hoofddorp.
De informatie op deze pagina is bedoeld ter algemene voorlichting en vervangt geen persoonlijk medisch advies. Raadpleeg bij klachten altijd uw (tand)arts of huisarts. MRA Specialisten behandelt uitsluitend patiënten met een geldige verwijzing bij slaapapneu (AHI ≥ 5).

